જ્યારે CT સ્કેનમાં છાતીમાં મોટી થયેલી લિમ્ફ નોડ્સ અથવા ગાંઠ દેખાય, ત્યારે સૌથી મોટો પ્રશ્ન હોય છે: આ શું છે? તે TB, ફેફસાંનું કેન્સર, સાર્કોઇડોસિસ કે લિમ્ફોમા હોઈ શકે છે, અને દરેકની સારવાર અલગ હોય છે. પહેલાં આ ભાગમાંથી સેમ્પલ લેવા ઘણીવાર સર્જરી કરવી પડતી. હવે EBUS (Endobronchial Ultrasound) ટેકનિકથી આ કોઈ કાપા વગર શક્ય છે. આ વીડિયોમાં Dr. Dipak Viradia, ચેસ્ટ ફિઝિશિયન અને ઇન્ટરવેન્શનલ પલ્મોનોલોજિસ્ટ, આ ટેકનિક વિશે સમજાવે છે.

EBUS શું છે?

EBUS એક ખાસ પ્રકારની બ્રોન્કોસ્કોપી છે. એક પાતળી, લવચીક નળી (બ્રોન્કોસ્કોપ), જેની ટોચ પર નાનું અલ્ટ્રાસાઉન્ડ પ્રોબ હોય છે, તેને મોઢા દ્વારા શ્વાસનળીમાં લઈ જવામાં આવે છે. અલ્ટ્રાસાઉન્ડથી ડૉક્ટર શ્વાસનળીની દીવાલની બહાર આવેલી લિમ્ફ નોડ્સ, ગાંઠ અને રક્તવાહિનીઓ જોઈ શકે છે, જે સામાન્ય બ્રોન્કોસ્કોપથી દેખાતી નથી. પછી અલ્ટ્રાસાઉન્ડના માર્ગદર્શન હેઠળ પાતળી સોય વડે ચોક્કસ જગ્યાએથી સેમ્પલ લેવામાં આવે છે.

EBUS ક્યારે કરવામાં આવે છે?

• CT સ્કેનમાં છાતીમાં મોટી થયેલી લિમ્ફ નોડ્સ
• મુખ્ય શ્વાસનળી પાસે ગાંઠ
• ફેફસાંના કેન્સરની શંકા: નિદાન કરવા અને કેન્સર લિમ્ફ નોડ્સ સુધી ફેલાયું છે કે નહીં (સ્ટેજિંગ) તે જાણવા
• લિમ્ફ નોડ્સના TBની શંકા
• સાર્કોઇડોસિસ અથવા લિમ્ફોમાની શંકા

પ્રક્રિયા કેવી રીતે થાય છે?

1. તૈયારી: પ્રક્રિયા પહેલાં થોડા કલાક કંઈ ખાવું-પીવું નહીં. તમે લેતા હો તે બધી દવાઓ, ખાસ કરીને લોહી પાતળું કરવાની દવાઓ, વિશે ડૉક્ટરને જણાવો.
2. બેહોશી / એનેસ્થેસિયા: તમને આરામ રહે અને દુખાવો ન થાય તે માટે દવા આપવામાં આવે છે.
3. પ્રક્રિયા: લગભગ 30 થી 60 મિનિટ લાગે છે.
4. રિકવરી: થોડા કલાક નિરીક્ષણ પછી મોટાભાગના દર્દીઓ એ જ દિવસે ઘરે જઈ શકે છે.
5. રિપોર્ટ: સેમ્પલની લેબ તપાસનો રિપોર્ટ સામાન્ય રીતે થોડા દિવસમાં આવે છે.

EBUSના ફાયદા

• કોઈ કાપો કે ટાંકા નહીં
• અલ્ટ્રાસાઉન્ડના માર્ગદર્શનથી ચોક્કસ સેમ્પલ
• ફેફસાંના કેન્સરનું નિદાન અને સ્ટેજિંગ એક જ પ્રક્રિયામાં
• ઝડપી રિકવરી, મોટેભાગે ડે-કેર પ્રક્રિયા
• ઘણીવાર સર્જિકલ બાયોપ્સીની જરૂર પડતી નથી

શું EBUS સુરક્ષિત છે?

હા. સામાન્ય આડઅસરો હળવી હોય છે, જેમ કે એક-બે દિવસ ગળામાં ખરાશ, ખાંસી અથવા ગળફામાં થોડું લોહી. ગંભીર તકલીફો, જેમ કે વધુ રક્તસ્રાવ, ચેપ કે ફેફસામાં હવા ભરાવી, ભાગ્યે જ થાય છે. પ્રક્રિયા પછી તાવ, છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ ચડવો અથવા વધુ લોહી પડે તો તરત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.

Dr. Dipak Viradia
ચેસ્ટ ફિઝિશિયન અને ઇન્ટેન્સિવિસ્ટ | ઇન્ટરવેન્શનલ પલ્મોનોલોજિસ્ટ અને ECMO સ્પેશિયાલિસ્ટ
Rudrax Chest Clinic, 301, Solaris Royce, Opp. Old RTO, Athwagate, Ring Road, Surat – 395001
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91 75676 19985
વેબસાઇટ: www.drdipakviradia.com